ТЭСТ 1. Двухсастаўныя сказы.

Галоўныя і даданыя члены сказа

А1. Адзначце сказы, у якіх выдзеленае слова (словы) з’яўляецца дзейнікам:
1) Лён дацвітае сваім блакітна-дробненькім цветам.
2) Як нявесты, вішні ў цвеце глядзеліся ў плынь сівой вады.
3) Шырокае Мінскае мора шуміць ля зялёных ракіт.
4) Век пражыць – не поле перайці.
5) Ніводнага голасу не чулася ні ў лесе, ні ў гэтай наезджанай дарозе.

А2. Адзначце сказы, у якіх дзейнік выражаны назоўнікам:
1) Я музу параўнаў бы з роднай маці.
2) Свежы ранак разлівае над балотам малако.
3) На ніцях белай павуціны прывозяць восень павучкі.
4) Жыцця ніхто наноў не перапіша, не выкрасліць пакутныя гады.
5) Абодва пасажыры некаторы час сядзелі моўчкі.

А3. Адзначце сказы са складаным дзейнікам:
1) Некаторыя з вербаў схіліліся над самай вадой.
2) Ляцелі тры зязюлі, селі на вароты, сталі кукаваць.
3) У поўнай сіле сваёй цвітуць летнія кветкі.
4) Няхай краса любімае зямлі ў задушэўнай песні адгукнецца..
5) Палеткі з цёмна-зялёнымі лапінамі азіміны то ўздымаліся хвалямі, то спаўзалі ў лагчыны.

А4. Адзначце сказы, у якіх выдзеленае слова (словы) з’яўляецца выказнікам:
1) Не рабі ліхога і не бойся нікога.
2) Восень косы гаёў расчасала.
3) Найсмачнейшы хлеб ад сваёй працы.
4) Самае каштоўнае паміж небам і зямлёй чалавек.
5) Я ўсё збіраўся жыць разважліва, як людзі…

А5. Адзначце сказы з састаўным дзеяслоўным выказнікам:
1) Хутка тут будуць бялець рамонкі.
2) Многа радасці можна зазнаць у зімовым лесе.
3) Салаўі ў цёмным садзе пяюць аб шчасці і тузе.
4) Лес стаяў спакойны і нахмураны.
5) Душа і голас мой у вершах застануцца жыць.

А6.  Адзначце спосабы выражэння простага іменнага выказніка:
1) дзеяслоў абвеснага, умоўнага або загаднага ладу;
2) прыметнік;
3) лічэбнік;
4) інфінітыў;
5) гукапераймальныя словы.

А7. Адзначце сказы, у якіх выдзеленыя словы ўваходзяць у граматычную аснову:
1) Усе трое пасажыраў моўчкі аглядалі наваколле.
2) Паветра было нібыта настоенае на хвоі.
3) Вялікую чарадзейную сілу мае слова.
4) Пра маладосць пяюць бярозы, пра вечнасць – хмурыя дубы.
5) Мая мова не знае змярканняў ад маленства да старасці лет...

А8. Адзначце сказы, у якіх на месцы пропуску абавязкова ставіцца працяжнік.
1) Да пэўнай ступені бусел _ сімвал Беларусі.
2) А бор _ такі духмяны, загадкавы такі!
3) Восень _ гэта вечар года.
4) Асаблівы чалавек _ дзядзька Талаш.
5) Мова _ найважнейшы сродак зносін паміж людзьмі.

А9. Адзначце сказы з памылкай у каардынацыі дзейніка і выказніка:
1) Разам з кожнай новай птушкай ці кветкай прыходзілі новая песня ці казка.
2) Шматлікае птаства насяляе нашы лясы.
3) Пяць дубоў шырока раскінулі свае кроны.
4) Далёка сярод гэтага разліву спелай збажыны ляжалі толькі дзве вёскі.
5) Беднасць бароніць чалавека ад няшчырых сяброў.

А10. Адзначце сказы, у якіх выдзеленае слова (словы) з’яўляецца азначэннем.
1) Як веселы і прыветны цяпер ускраіны гэтых пушчаў.
2) Растуць на радзіме маёй неабсяжныя дрэвы.
3) Восень пахне атаваю, прэсным лісцем бяроз.
4) У ярах глыбокіх дацвітае лета цветам журавін.
5) Плынь ракі спакойная, чыстая.

А11. Адзначце спосабы выражэння прамога дапаўнення:
1) назоўнік у творным склоне;
2) назоўнік у вінавальным склоне без прыназоўніка;
3) займеннік у давальным склоне;
4) лічэбнік у вінавальным склоне з прыназоўнікам;
5) назоўнік у месным склоне з прыназоўнікам.

А12. Адзначце сказы, у якіх выдзеленае слова (словы) з’яўляецца ўскосным дапаўненнем:
1) Галлё аблегла на зямлю ў сонечным пажары.
2) Не цурайцеся роднай песні ў шчасці і ў жалобе.
3) Усяму жывому зямля дорыць шчодрасць.
4) Мне ўсё мацней карціць пачуць званочак срэбны ў паднябессі.
5) Вячэрні бор прапах жывіцай і выспелымі верасамі.

А13. Адзначце сказы, у якіх выдзеленае словы (словы) з’яўляецца недапасаваным азначэннем:
1) Злева ад дарогі стаяў домік з цэглы.
2) Батальён з крыкам “ура” кінуўся ў атаку.
3) У песнях мне шумеў чарот пра нарачанскіх азёры.
4) На ружовым вяночку лугавога васілька сядзеў чмель са склеенымі крыльцамі.
5) У нас сваіх хапае слоў крамяных, росных, васільковых...

А14. Адзначце сказы, у якіх прыметнік выступае ў ролі азначэння:
1) Ветрык закаханым лагодна гладзіць твары.
2) Раніца ўстала марозная, ясная.
3)  Жывым струменем з нетраў б’е халодная крыніца.
4)  Восенню вада пад мастком чыстая і халодная.
5)  Я чытаў гонкім соснам свой верш.

А15. Устанавіце адпаведнасці паміж выдзеленымі словамі і іх сінтаксічнай роляй у сказе. Адзначце нумар правільнага адказу.

А. Хвалюецца жыта ў спелай красе, чмель з вусаў пылокасцярожна трасе. Б. Ліст жоўты застаецца на каштанах стажочкамі ля цёплых ліхтароў. В. У паветры пахла цудоўнай летняй раніцай. Г. Зноў зіма паслала снежныя кілімы.

1. Дзейнік. 2.Азначэнне. 3.Акалічнасць. 4. Дапаўненне. 5. Выказнік

1)      А1Б5В4Г2;              4) А4Б3В5Г2;

2)      А4Б2В1Г3;              5) А4Б3В1Г2.

3)      А2Б5В3Г1;

Тэст В

В1. Закончыце фармулёўку.

      Дзейнікі, якія выражаюцца спалучэннем дзеяслоўнай звязкі ў форме інфінітыва і іменнай часціны мовы, называюцца ... 

В2. Закончыце фармулёўку.

      Даданы член сказа, які паказвае на прымету, якасць ці ўласцівасць прадмета і адказвае на пытанні які? чый? - гэта...

В3. Закончыце фармулёўку.

Азначэнне, выражанае назоўнікам, які паслядоўна дапасуецца да паяснёнага слова ў склоне, - гэта ...

В4. Знайдзіце сказ са складаным дзейнікам і выпішыце дзейнік.

1) Быць пераможцам – асноўная мэта на спаборніцтвах.
2) Міхал з Антосем, як старыя, займалі месцы канцавыя.
3) Два пакоі былі асвечаны вялікімі лямпамі.
4) Шырокія плоткі з чырвоным пяром снуюць над празрыстым, прасвечаным дном.
5) Знаць вартасць кожнае гадзіны – гэта асалода.

В5. Знайдзіце сказ з простым іменным выказнікам і выпішыце выказнік.
1) Творчасць – найбагацейшая крыніца радасці.
2) Адна работа за другою ідзе-плыве сваёй чаргою.
3)  Перастала каліна ў цвяточкі ўбірацца...
4)  Будзе край любавацца залатым ураджаем.
5)  Мінск устае перада мной з маёй сямнаццатай вясной.

В6. Знайдзіце ў сказе граматычную аснову (дзейнік і выказнік) і выпішыце яе.

Тонкая гэта і складаная мудрасць – ведаць законы прыроды, яе норавы.

В7. Знайдзіце сказ, у якім дапушчана
памылка ў каардынацыі дзейніка і выказніка. Запішыце ў правільнай форме.
1) Грыбы сядзелі па адным, парамі і цэлымі гуртамі.
2) У Рагвалода былі два сыны і дачка Рагнеда.
3)  Раней на возеры знаходзілася сем астравоў, злучаных паміж сабой мастамі.
4)  Хлопцу мінулі ўсяго толькі чатырнаццаць гадоў.
5)  Большая частка жыхароў вёскі пагадзілася з рашэннем будаваць грэблю.

В8. Знайдзіце і выпішыце са сказа дапасаванае азначэнне.

Глядзяцца ў сэрца з-пад зялёных дрэў дубы без жалудоў і лісця...

В9. Знайдзіце сказ, у якім выдзеленае слова (словы) з’яўляецца акалічнасцю меры і ступені. Выпішыце гэту акалічнасць.

1) Толькі зоркі далёка міргаюць у вышыні.
2) Антось наш дбалы, акуратны, а пры рабоце які здатны!.
3) Над нівай вясёлыя птушкі па-іншаму песні запелі.
4) Ад часу бронзавымі сталі ствалы ў сосен і бяроз.
5) У нізінах хвалюецца сінявокі лён.

В10. Устанавіце адпаведнасць паміж выдзеленымі словамі і іх сінтаксічнай роляй у сказе. Адказ запішыце.

А. Мора дыхала па-ранейшаму цеплынёю, радасцю, шчасцем, летам. Б. Чалавек чалавеку павінен прыносіць радасць. В. Відзён той дуб з усіх дарог з галінамі густымі. Г. Нядаўна тут жаўцела, святкуючы свой час, лагоднае бабіна лета.