Фанетычныя асаблівасці беларускай мовы

Літары ё, е, ю, я

Галосныя літары е, ё, ю, я называюць ётаванымі, таму што яны ў пэўных становішчах могуць абазначаць спалучэнне зычнага [й'] з адпаведным галосным.

Пазіцыя ў слове	Гукавое   значэнне	Прыклады
У абсалютным пачатку слова	[й'э] [й'о] [й'у] [й'а]	Елка [й'элка], ехаць [й'эхац’]; ёмкі, [й'омк’і], ёсць [й'ос’ц’]; юшка [й'ушка], юнга [й'унга]; ясны [й'асны], якар [й'акар]
Пасля галоснага гука	[й'э] [й'о] [й'у] [й'а]	Паехаць [пай'эхац’], Лоеў [лой'эў]; раён [рай'он], кіёск [к’ій'оск]; чытаю [чытай'у], маючы [май'учы]; маяк [май'ак], сеяць [с’эй'ац’]
Пры раздзельным вымаўленні з папярэднім зычным*	[й'э] [й'о] [й'у] [й'а]	Шчаўе [шчаўй'э], парцьеры [парц’й'эры]; аб’ём [абй'ом], мільён [м’іл’й'он]; лью [л’й'у], з любоўю [з’л’убоўй'у]; сям’я [с’амй'а], мільярд [м’іл’й'арт]
Пасля мяккага зычнага гука**	[э] [о] [у] [а]	Белы [б’элы], кветка [кв’этка]; мёд [м’от], вясёлы [в’ас’олы]; цюльпан [ц’ул’пан], салют [сал’ут]; пляма [пл’ама], сябар [с’абар]

*У ГЭТЫХ ВЫПАДКАХ ПАСЛЯ ЗЫЧНАГА ПІШАЦЦА РАЗДЗЯЛЯЛЬНЫ МЯККІ ЗНАК АБО АПОСТРАФ. Выключэнне: зычны ў.

**ЛІТАРЫ Е, Ё, Ю, Я, І ПАКАЗВАЮЦЬ НА МЯККАСЦЬ ПАПЯРЭДНЯГА ГУКА.

Літара і

Галосны гук [і] можа абазначаць спалучэнне зычнага [й'] з [і]

Пазіцыя ў слове	Гукавое значэнне	Прыклады
У абсалютным пачатку слова пад націскам*	[й'і]	Іскра [й'іскра], іней [й'ін’эй'], іншы [й'іншы]
Пасля галоснага	[й'і]//[й']	Заіскрыцца [зай'іскрыцца], прайграць [прай'грац’], пай'сці да Івана [пай'с’ц’і даˆй'івана]
Пры раздзельным вымаўленні з папярэднім зычным	[й'і]	Аб’інець [абй'ін’эц’], салаўі [салаўй'і], ільіч [іл’й'іч]
Пасля мяккага зычнага гука	[і]	Ліпень [л’іп’эн’], жніво [жн’іво], Пінск [п’інск]
Пасля цвёрдага зычнага гука**	[ы]	Абыграць [абыграц’], падысці [падыс’ц’і], брат і сястра [братˆыˆс’астра]

*Гэта правіла не распаўсюджваецца на іншамоўныя словы: імпарт, імпульс, Індыя, індэкс, ібіс, ідал і пад.

**Пасля г, к, х захоўваецца і: снег і дождж [с’н’эхˆіˆдошч], парк і бульвар [паркˆіˆбул’вар], мох і журавіны [мохˆіˆжурав’іны].